اين دسته شامل داروهايي مانند Ethyl estrenol- Nandrolone (Decanoate and phen propionate) و oxymetholone است.
اين داروها فرايندهاي بافت سازي را تسريع مي كنند و فرايندهاي كاتابوليك (سوختی) را معكوس مي كنند. همچنين اين داروها هنگامي كه كالري و پروتئين كافي به بدن برسد، تعادل نيتروژن را بهبود مي بخشد. اين دسته نه به عنوان جانشين بلكه به عنوان كمك درمان در بيماري هايي مانند كم خوني، پوكي استخوان، سرطان پستان و رماتيسم مصرف دارند.
وسعت مصرف نابجا
ميزان مصرف نابجاي استروئيدهاي آنابوليك (داروهای هورمونی) نامشخص است. زيرا اين داروها به طور غير قانوني و بدون نظارت مصرف مي شوند. ولي به هرحال افراد آگاه حدس مي زنند كه حدود يك تا سه ميليون نفر (در آمريكا) از اين داروها، نابجا استفاده مي كنند. در بين ورزشكاراني كه 12 تا 17 سال دارند، كراتين ماده اي است كه رتبه اول مصرف نابجا را دارد و استروئيدهاي آنابوليك در رديف دوم قرار گرفته است. چهار تا 12 درصد از پسرهاي مدرسه رو در جواب سؤالات گفته اند كه در گذشته و يا در زمان حال از اين داروها استفاده كرده و يا مي كنند. ولي به نظر مي رسد كه اين مقدار بايد بسيار بيشتر از این باشد.
همه گيري
بيشتر كساني كه از استروئيدهاي آنابوليك مصرف نابجا مي كنند، ورزشكاران هستند. بيشترين ورزشي كه در آن از اين داروها به شكل نابجا استفاده مي شود فوتبال است (3/29 درصد فوتباليست ها از آنها استفاده نابجا می کنند)، گروه بعدي كساني هستند كه بدنسازي مي كنند و در مرحله بعدي وزنه برداران قرار گرفته اند. افراد زيادي هم هستند كه اين داروها را به منظورهاي غير ورزشي مصرف مي كنند، به طور مثال يك سوم دانش آموزان دبيرستان ها (در آمريكا) از اين داروها استفاده مي كنند تا جذاب تر به نظر بيايند. در سال هاي اخير استفاده از اين نوع داروها در كشور ما رشد چشمگيري داشته است. مصرف كنندگان اغلب از عوارض و خطرات استفاده از آنها آگاهي ندارند و اكثراً به توصيه دوستان كم سن و سال خود و بدون اطلاع والدين اين گونه داروها را مصرف مي كنند. بيشتر اين افراد حتي ورزش هم نمي كنند و تنها به دنبال يافتن ظاهري قوي و مردانه هستند.
فوايد
دانشمندان در حال حاضر معتقدند كه استفاده نابجا از داروهاي استروئيد آنابوليك قدرت و حجم عضلات را بيشتر مي كند. ولي اين نظريه كاملاً گمراه كننده است. زيرا فوايد احتمالي مصرف نابجاي آنها در حدي نيست كه مصرف كننده آن به اين داروها اعتقاد دارد. ولي از طرفي از عوارض مرگبار اين داروها نيز اطلاع ندارد. در يك بررسي نيمي از قهرمانان المپيك گفته اند كه بسيار مايلند كه از اين داروها استفاده كنند تا مدال بگيرند. حتي اگر عوارض جانبي اين داروها آنها را بكشد!
عوارض جانبي
عوارض جانبي این داروها بسيار عميق و تأثيرگذار هستند. بعضي از عوارض اين داروها بر زيبايي اثر مي گذارند. ولي بعضي از عوارض تغييرات دايمي در شكل بدن ايجاد كرده و يا موجب مرگ ناگهاني مي شوند كه معمولاً در افراد سالم و جوان اتفاق مي افتد. مصرف استروئيدهاي آنابوليك حتي در ورزشكاران توصيه نمي شود. زيرا اين فرضيه كه اين داروها به طور قابل ملاحظه كارايي ورزشكاران را با افزايش دادن قدرت عضلات زياد مي كنند، ثابت نشده و خلاف واقع است. افزايش وزن گزارش شده در ورزشكاران پس از مصرف اين داروها تا حدي ناشي از تجمع مايع (كه عارضه بالقوه خطرناك با هورمون هاي مردانه است) است. خطر بروز ساير عوارض جانبي مانند كاهش اسپرم سازي و كوچك شدن بيضه ها در مردان، اختلالات قاعدگي و بروز صفات مردانه (مانند كلفت شدن صدا، پيدايش آكنه و رشد غير طبيعي موها) در زنان، مسموميت هاي كبدي و سرطان كبد، بر هر گونه فايده احتمالي استروئيدهاي آنابوليك چيرگي دارد و استفاده از آنها را نامطلوب مي سازد. به علت احتمال بسته شدن زودرس اپي فيز (صفحه رشد استخوان) كه موجب كوتاهي قد مي شود، رشد جنسي زودرس درپسران و بروز صفات مردانگي در دختران، مصرف استروئيدهاي آنابوليك در كودكان نابالغ حتي به عنوان درمان برخي از بيماري ها بايد با احتياط فراوان باشد.
-اثر روي سيستم قلبي-عروقي
اثرات جانبي استروئيدهاي آنابوليزان روي سيستم قلبي-عروقي عبارتند از اثر روي فشارخون، اثر روي متابوليسم ليپوپروتئين ها و اثر روي ساختمان و عمل قلب. همچنین فشار خون ممكن است بالا برود. استروئيدهاي آنابوليك ميزان DHL (چربي خوب) را پايين آورده و مقدار LDLMI (چربي بد) را بالا مي برند. استروئيدهاي آنابوليزان ساختمان قلب را هم تغيير مي دهند. يعني بطن چپ را بزرگ كرده و در نتيجه عمل دياستول آن را مختل مي كنند. تمام اين مسايل غيرطبيعي شده تا سال ها بعد از قطع مصرف هم مي توانند باقي بمانند. بعضي ها حتي دچار سكته قلبي هم مي شوند كه علت آن مي تواند واكنش بيش از اندازه بطن چپ به يك استرس بزرگ مانند تمرين ورزشي باشد. استروئيدهاي آنابوليزان خطر پيدايش ترومبوز حاد در عروق كرونر (قلبی) وعروق مغزي را نيز افزايش مي دهند. مصرف نابجاي استروئيدهاي آنابوليزان باعث پيدايش پلاك مرگبار در عروق مي گردد.
-اثر روي كبد
استروئيدهاي آنابوليزان اثرات منفي روي كبد ايجاد مي كنند. به خصوص انواعي از دارو كه به صورت خوراكي مصرف مي شوند این اثر را به جا می گذارند. عارضه كبدي اين داروها مي تواند زردي، ‌فضاهاي كيستيك مملو از خون در سرتاسر كبد، سرطان و غيره باشد.
-اثر روي سيستم توليد مثل
مصرف دوزهاي بالاتر از دوز درماني از استروئيدهاي آنابوليزان می تواند تغييرات قابل برگشت یا غیرقابل برگشتي در سيستم توليدمثل ايجاد كند. مصرف اين داروها باعث مي شود كه سيستم هيپوتالاموس-هيپوفيز-غدد جنسي مختل شده و روي اين حلقه اثر منفي بگذارد و در نتيجه ميزان تستوسترون و گنادوتروپين FSH و LH پلاسما كاهش يابد. از آن جايي كه هر دوي اين هورمون ها براي توليد اسپرم ضروري هستند، اولين علايم پس از 24 ساعت بعد از تجويز دارو ايجاد شده و تعداد، ‌تحرك و دانسيته اسپرم كاهش يافته و شكل هاي غيرطبيعي اسپرم افزايش مي يابد و گاه گاهي بيضه ها آتروفيه (کوچک) شده و تعداد اسپرم ها به صفر می رسد و بيمار عقيم مي شود. چنانچه شخص دارو را قطع كند ممكن است يك سال يا بيشتر طول بكشد تا بهبودي حاصل شود كه اين زمان بستگي به دوز و مدت زمان مصرف دارو دارد. درمواردي هم تعداد اسپرم ها در حد صفر باقي مانده و عقيمي دايمي ایجاد مي شود.
-اثر روي رفتار و روان
مصرف استروئيدهاي آنابوليزان با دوزهاي بالا اغلب با رفتارهاي تهاجمي همراه است. تغييرات خلقي متعددي به دنبال مصرف اين داروها ايجاد مي شوند. مانند افسردگي، شيزوفرني، وابستگي به دارو و تمايل به خودكشي. مصرف كنندگان نابجاي استروئيدهاي آنابوليزان گاهي فكر مي كنند كه بدنشان به خوبي كه بايد رشد نكرده است. قربانيان اين تفكر، خودشان را شبيه "پوني" (اسب هاي كوچك) مي بينند و فكر مي كنند كه بدنشان در مقايسه با افراد وزنه بردار و بدنساز خوب رشد نكرده است.
-ساير عوارض مختلف
زماني كه از استروئيدهاي آنابوليزان به مقادير زياد استفاده شود، استروئيد اضافه تبديل به استروژن (هورمون زنانه) مي شود. مصرف كننده مرد حس مي كند كه پستان هايش رو به رشد هستند. بعد از مدتي بزرگ و دردناك مي گردند و اگر اين عارضه با قطع دارو فروكش نكند، ممكن است جراحي لازم شود. بعضي از ورزشكاران از داروي tamoxifen استفاده مي كنند تا دچار رشد پستان نشوند. ولي شواهدي در دست نيست كه اين دارو بتواند جلوي اين عارضه را بگيرد. زناني كه از اين داروها به طور نابجا استفاده مي كنند به علت افزايش آندروژن (هورمون مردانه)، دچار كم مويي تيپ مردانه شده و صداي آنها كلفت مي شود و پس از مدتي پستان هايشان كوچ و چروكيده مي شود. اختلال در عادت ماهيانه و تغيير شكل در رويش موهاي عانه نيز از عوارض ديگر اين داروها در خانم ها است.
شرح حال مصرف كنندگان نابجاي استروئيدهاي آنابوليزان
يك وزنه بردار و ورزشكار رشته ورزش هاي قدرتي با سن 48 سال با سابقه مصرف نابجاي استروئيدهاي آنابوليزان به روش دوره اي، به بيمارستان آورده شده. علت مراجعه، دو سال تپش قلب،‌ تنگي نفس شبانه و تمايل به ازحال رفتن بوده است. اين بيمار از سه ماه پيش مصرف استروئيدها را قطع كرده است. در معاينات موارد زير‌ مشخص شده است: هيپوگوناديسم،‌ اختلالات كبدي و اختلالات خوني. فلب بسيار بزرگ شده و بلوك شانه چپ در الكتروكارديوگرافي وجود دارد. ضايعه دريچه آئورت و تنگي شديد آن نيز يكي از عوارض بوده است. بيمار پس از عمل تعويض دريچه آئورت فوت مي كند.
این مرد شوهر خانم جواني با چشمان گريان و دو كودك ده و سه ساله است که به داروخانه مراجعه کرده. شوهر جوان و ورزشكار او بدني چون رستم داشته و هر روز هم به سالن بدنسازي مي رفته است. اما ظرف مدت كوتاهي دراثر سرطان كبدش را از دست می دهد. از آن جوان پهلوان در آخر مردی ضعيف ولاغر كه مردمك هاي سياهش در زردي چشمان غوطه ور بوده و از درد به خود مي پيچيده به جای مانده بوده. در كيسه داروهاي همسرش که آنها را آورده تا به افراد نيازمند هديه كند تعداد زيادي از داروهايي وجود دارد كه در مورد آنها توضیح داده شد. يا هر روز با تعداد بيشتري از مردان جوان روبرو مي شويد كه نسخه هايي در دست دارند كه براي درمان ناباروري شان نوشته شده و علت مشکل آنها استفاده از این داروها بوده.
سايت هاي بدون مسئوليت موجود در اينترنت
با يك جست و جوي سريع براي وب سايت هايي كه در رابطه با مصرف استروئيدهاي آنابوليك هستند،‌ مشاهده مي شود كه اينترنت جاده اي است بسيار آسان براي گول زدن افراد جامعه. اگرچه بعضي از سايت ها واقعاً مسايل را به شکل واقعي ارايه مي دهند و خطرات مصرف اين داروها را به اطلاع جست و جوگر مي رسانند،‌ ولي اكثريت بر خلاف اين مسئله عمل كرده و عوارض را مخفي مي كنند. كسي كه در حال جست و جوي سايت ها باشد ممكن است باور كند كه کسانی که این مطالب را ارایه می کنند چون در اینترنت آنها را مطرح می کنند، قانوني كار مي كنند و مواردي كه را كه معرفي مي كنند واقعاً درست معرفي مي كنند. اما متأسفانه تمام آنها دروغ مي گويند. وب سايت ها و تهيه كننده هاي اين داروها بايد به شخص جست و جو كننده در اينترنت،‌ خطرات دارو را گوشزد كنند و متأسفانه اين كار انجام نمي دهند و از نظر قانوني نيز نمي توان اقدامي بر عليه آنها انجام داد.


منبع:020